Ảnh: VCG Trong bối cảnh môi trường toàn cầu phức tạp, đặc trưng bởi cạnh tranh và hợp tác công nghệ, những diễn biến gần đây trên Thái Bình Dương có ý nghĩa quan trọng. Ngày thứ Ba, chính phủ Mỹ chính thức chấp thuận bán theo điều kiện các chip AI H200 của Nvidia cho Trung Quốc. Dù có những hạn chế nghiêm ngặt về kiểm duyệt an ninh và quy mô bán hàng, hành động này báo hiệu một hình thức tương tác tinh vi giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ. Các nhà phân tích cho rằng Washington đang cố gắng duy trì cân bằng chiến lược giữa việc "ngăn chặn khả năng AI của Trung Quốc" và "tránh đẩy Trung Quốc vượt lên về công nghệ". Sự thay đổi chính sách này phản ánh tiến bộ mà Trung Quốc đã đạt được trong tự lực công nghệ. Việc phê duyệt xuất khẩu chip H200 của Nvidia không phải là một hành động thiện chí đột xuất của Mỹ mà là một quyết định tính toán. Các chip H200 được phép xuất khẩu kém hơn ít nhất một thế hệ so với kiến trúc Blackwell tiên tiến nhất của Nvidia, qua đó duy trì khoảng cách về hiệu năng. Chính sách này bao gồm các kiểm nghiệm nghiêm ngặt của bên thứ ba và xác minh mục đích sử dụng cuối cùng. Washington nhằm duy trì lợi nhuận thương mại và thị phần của các công ty Mỹ tại Trung Quốc trong khi cản trở khả năng sản xuất chip tiên tiến của Trung Quốc bằng cách cung cấp công nghệ "kém tối ưu", qua đó bảo vệ vị thế thống trị lâu dài ngành công nghiệp Mỹ. Hiện tại, Trung Quốc chưa đưa ra phản hồi chính thức. Đáng chú ý, việc phê duyệt xuất khẩu và hạn chế về số lượng cũng như chuỗi cung ứng vẫn nằm trong kiểm soát chặt chẽ của Mỹ, thậm chí còn có kế hoạch thu 25% doanh thu bán hàng. Chế độ kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt này nhắm tới Trung Quốc riêng biệt, không áp dụng cho các đối tác thương mại khác của Mỹ, phản ánh cách Washington liên tục "vũ khí hóa" và "chính trị hóa" lợi thế công nghệ. Trước đó, Mỹ đã cấm xuất khẩu các chip có hiệu suất thấp hơn nữa sang Trung Quốc, nên việc tháo gỡ có điều kiện này là một điều chỉnh đáng kể. Điều này thể hiện nỗ lực của cả hai bên trong việc quản lý các khác biệt và duy trì quan hệ kinh tế, thương mại trong bối cảnh cạnh tranh ác liệt.

Đồng thời, cho thấy sự không thể tách rời hoàn toàn, ngay cả trong các lĩnh vực then chốt như AI và năng lực tính toán, khi các chuỗi công nghiệp và cung ứng đã đan xen sâu sắc. Hợp tác vẫn là hình thức an ninh quan trọng nhất. Các bằng chứng lịch sử cho thấy việc xây dựng rào cản công nghệ cuối cùng lại phản tác dụng, gây hại cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và làm yếu các doanh nghiệp trong nước. Những nỗ lực của Mỹ nhằm cắt đứt nguồn cung chip chưa từng ngăn được tiến bộ của Trung Quốc trong công nghệ cao; thay vào đó, họ đã thúc đẩy các bước đột phá trong hệ thống đổi mới quốc gia. Từ chip Ascend của Huawei, các GPU nội địa chuyên biệt đến việc phát triển chuỗi công nghiệp toàn diện, Trung Quốc đã thể hiện Khả năng R&D mạnh mẽ và các lộ trình đổi mới rõ ràng. Việc giảm các hạn chế xuất khẩu H200 ngầm khẳng định Mỹ đã nhận thức rõ rằng việc chặn hoàn toàn không còn đủ để ngăn cản tiến trình công nghệ của Trung Quốc. Sự kiện chip H200 xác nhận rằng đổi mới độc lập chính là con đường duy nhất để vượt qua các rào cản và giữ vững sáng kiến chiến lược. Gần đây, các nhà nghiên cứu Trung Quốc và tổ chức DeepSeek đã đề xuất một phương pháp đào tạo AI mới nhằm vượt qua giới hạn của GPU, tiềm năng giúp phát triển AI độc lập và bền vững hơn. Với các tiến bộ công nghệ đang gặt hái thành quả, Trung Quốc đang vươn xa hơn việc chỉ theo sau mà còn mở ra các hướng đi công nghệ mới và xây dựng các hệ sinh thái mới. Sự trỗi dậy của Trung Quốc không chỉ là về những đột phá của riêng nước này mà còn về việc phá vỡ độc quyền, cung cấp nhiều hướng phát triển đa dạng toàn cầu, và hỗ trợ các quốc gia thuộc Nhóm Phía Nam Toàn Cầu trong việc thu hẹp khoảng cách số để chia sẻ tiến bộ khoa học và công nghệ. Hiện nay, sự phát triển công nghệ của Trung Quốc tập trung vào đổi mới độc lập. Về những lo ngại và suy đoán từ các chiến lược gia của Washington nhằm hạn chế xuất khẩu chip, chúng ít đáng kể. Trong mối quan hệ giữa "hợp tác" và "tự lực", Trung Quốc đã xác lập rõ hướng đi tương lai. Dù có các nỗ lực bên ngoài nhằm "hạn chế" hoặc "cho phép", đà phát triển tự lực công nghệ và đóng góp toàn cầu của Trung Quốc vẫn không thể ngăn cản. Điều này thể hiện niềm tin và tầm nhìn của một cường quốc khoa học và công nghệ lớn.