Pazarlama endüstrisi, yapay zekanın (YZ) işleri ortadan kaldıracağına dair sürekli endişelerle karşı karşıya. Ancak, 1865 yılında İngiliz ekonomist William Stanley Jevons tarafından ortaya konan ve “Jevons paradoksu” olarak bilinen 19. yüzyıl ekonomik kavramı, bu korkuların temelsiz olabileceğini öne sürüyor. Bu paradoks, YZ’nin sunduğu verimlilik artışlarının, paradoksal olarak, talebi azaltmak yerine pazarlama işlerine olan talebi artırabileceğini açıklıyor. Box CEO’su Aaron Levie, 26 Aralık 2025 tarihli analizinde, YZ sayesinde bilgi temelli işleri çok daha ucuza yapabilir hale gelmenin, toplam hacmini dramatik biçimde büyütebileceğini dile getirdi. Levie, “Sonuçta çok daha fazlasını yapacağız, ” diyerek, YZ’nin önceki projelerin ve kampanyaların sürdürülebilirliğini artıracak yeni uygulamaları mümkün kılacağını ve böylece mevcut insana dayalı görevlerin ötesinde tamamen yeni alanlarda kullanıma geçiş sağlayacağını belirtti. Jevons ilk olarak İngiltere’nin Sanayi Devrimi sırasında kömür üzerinde gözlemde bulunmuştu. Bu dönemde buhar makineleriyle yapılan yenilikler, kömür kullanımını daha verimli hale getirse de, toplam tüketim, yeni sanayi uygulamalarıyla beraber hızla arttı. Benzer desenler, bilgisayar tarihinin çeşitli dönemlerinde de görüldü: büyük işletmelere sınırlı olan ana bilgisayarlardan, geniş kitlelere ulaşabilen kişisel bilgisayarlara, ve kurumsal yazılımların demokratikleştirilmesini sağlayan bulut teknolojilerine doğru evrildi. Bu süreç, pazarlama otomasyonu, analizler, CRM ve reklam platformlarına erişimi genişletti; bunlar önceki dönemde yalnızca büyük firmaların erişebildiği alanlardı. Günümüzdeki YZ ajanları, bu demokratikleşmeyi belirsiz bilgi işleri alanına taşımakta. Temmuz 2025’te yayımlanan IAB Avrupa beyannamesinde, şirketlerin YZ kullanımıyla üretkenlikte %3, 1’e varan artışlar yaşadığı, GroupM’nin reklam gelirlerinin %70’inin halihazırda YZ destekli olduğu ve 2027’ye kadar bu oranın %94’e çıkmasının beklendiği bildirildi. YZ uygulamaları arasında kampanya optimizasyonu, yaratıcı içerik üretimi ve hedef kitle belirleme yer alıyor; Google’ın Performance Max ve Amazon’un Ads Agent’ı, 2025 sonlarında piyasaya sürülen, karmaşık pazarlama görevlerini doğal dil komutlarıyla otomatikleştiren örnekler. Levie, YZ’nin iş ekonomisinde dönüştürücü etkisine dikkat çekerek, kaynak kıtlığını azaltmasıyla pazarlama, ürün geliştirme, destek, finans ve dağıtım alanlarındaki ödünleşmeleri (trade-off) azaltacağını vurguladı. Artık küçük ekipler, eskiden yalnızca Fortune 500 şirketlerinin erişebildiği yeteneklere ulaşabiliyor; bu da daha hızlı inovasyon ve büyüme imkanları sağlıyor. Meta’nın üretkenlik artırıcı YZ araçlarını kullanan 4 milyondan fazla reklamveren, talep tarafı platformlarındaki (DSP) görev süresini %75 oranında azaltırken, daha az gelişmiş pazarlama departmanlarıyla çalışan küçük işletmelerin rekabet gücünü artırıyor. İş otomasyonuna rağmen, Levie insanların iş akışlarını yönetmek, yargı uygulamak ve kaliteyi korumak açısından hâlâ vazgeçilmez olduğunu belirtti.

YZ, araştırma, kodlama, medya oluşturma gibi belirli görevleri üstlenirken, tam anlamıyla değer üretimi ise insan gözetimi olmadan gerçekleşmiyor. Bu süreç, işten tamamen kopmanın ötesinde, rol değişimini ve daha yüksek katma değerli planlama ve ilişki yönetimini teşvik ediyor. Tarihsel veriler de bunu destekliyor: ABD’de 1970’lerden günümüze pazarlama istihdamı, teknolojinin daha verimli ve erişilebilir hale gelmesiyle beş kat artarak yüzbinler düzeyinde büyüdü. Figma ve Google Ads gibi araçlar, önceki birçok görevi bir araya getirmiş olsa da, toplamda pazarlamaya katılımı artırdı; bu, paradoksun üç mekanizmasını yansıtıyor: verimlilik arttıkça maliyetler düşer ve talep doğrudan artar; verimlilik gelirleri ve ekonomik büyümeyi artırır, dolayısıyla talebi yükseltir; daha ucuz görevler, daha önce ekonomik olmayan yeni uygulamalara kapı aralar. Örneğin, ajanslar artık otomasyon sayesinde hesap başına müşteri kapasitesini neredeyse iki katına çıkarabiliyor; kampanya kurulum ve bütçe zamanları önemli ölçüde kısaldı. McKinsey’nin 2025 Teknoloji Trendleri Raporu, ajenca yapay zekanın (agentic AI) ana dönüşüm gücü olduğunu ve doğal arayüzler ile uyum sağlayan, adapte olabilen zekaların yeni insan-YZ işbirliği modellerini teşvik edeceğini öne sürdü. İnşaat altyapısı da gelişiyor: Adverity’nin Eylül 2025’te piyasaya sürdüğü Intelligence platformu, YZ destekli analizleri ve etkileşimli veri arayüzlerini bir araya getiriyor; Google Analytics ve Microsoft Clarity, YZ tabanlı yeni özellikler sunuyor; Google Cloud’un Kasım 2025 çerçevesi ise, 2035-2040’a kadar 1 trilyon dolar büyüklüğe ulaşması öngörülen agentic AI pazarını ve yüzde 88 oranında ROI sağlayan kuruluşları öne çıkarıyor. Jevons paradoksunun tam anlamıyla uygulanıp uygulanmayacağı, teknolojik gelişmelerin hızı, kullanım etkinliği, yeni pazarlama uygulamalarının ortaya çıkışı ve fiyat indirimlerini talebi teşvik edecek biçimde kullanabilen rekabet koşullarına bağlı. Dijital pazarlama platformlarının kullanımındaki ilk işaretler, bu koşulların küresel ölçekte oluşmaya başladığını gösteriyor; bu da, düşük maliyetlerle birlikte yaratıcı ve stratejik erişimi genişleten, ilk bulut bilişim dönemindeki gibi fırsatlar sunuyor. Ancak, bazı zorluklar da devam ediyor. 2025 sonu anketleri, medya profesyonellerinin YZyle üretilen içeriklere ilgi duyduğunu, fakat kalite ve içerik bütünlüğü konularında temkinli olduklarını gösteriyor. Eğitim ve rehberlik çalışmalarına hız verildi; birçok şirket riskleri yönetmek için YZ kullanım yönergeleri arıyor. YZ’nin pazarlamadaki psikolojik tuzaklarından, yanlış suçlamalar ve başarısızlıkların şüpheyle karşılanması gibi sorunlar, marka itibarını zarara uğratabilir ve bu risk, insan hatalarından daha büyük olabilir. Paradoksun etkisi, uzmanlık alanına göre değişebilir: strateji, yaratıcılık ve müşteri ilişkileri gibi alanlarda roller artarken, tamamen taktiksel görevler değişebilir veya azalabilir. Bu, tarım gibi sektörlerde verimlilik artışlarının istihdam kaybına neden olmasıyla zıtlık gösteriyor; çünkü talep inelastik olabiliyor. Pazarlamada ise talebin daha elastik olması, toplamda istihdamın artmaya devam edeceğini gösteriyor. Skeptiklerin, tam otomasyon ve bağımsız yapay zeka endişesi, artan kalite beklentileri ve karmaşıklık ihtiyaçlarını görmezden geliyor; tıpkı akıllı telefonların ortaya çıkmasından sonra profesyonel fotoğrafçıların yerini almak yerine, uyum sağlayıp gelişmeleri takip etmeleri gibi. Piyasa dinamikleri ve insan gözetimi, YZ’nin etkisini şekillendirmeye devam edecek. Özetle, Jevons paradoksu, YZ destekli pazarlama verimliliğinin, toplam pazarlama uzmanlığı talebini azaltmak yerine, daha fazla işi daha düşük maliyetle yapabilmek ve yeni uygulamalara kapı aralayarak artıracağını gösteriyor. Levie’nin de belirttiği gibi, “Sonuçta çok daha fazlasını yapacağız. ”